ბლოგი

ჩვენ გამოვხატავთ აზრს თქვენთვის საინტერესო საკითხებზე

სარჩევი

აუდიტორის დასწრება ინვენტარიზაციის პროცესზე: ახირება თუ აუცილებლობა?

ფინანსური აუდიტორის დასწრება ინვენტარიზაციაზე

სარჩევი:

  • რისთვის გვჭირდება ინვენტარიზაცია?
  • დანაკლისისა და ზედმეტობის ძირითადი გამომწვევი მიზეზები.
  • რისი ინვენტარიზაცია ტარდება ყველაზე ხშირად?
  • ვინ ატარებს ინვენტარიზაციას?
  • აუდიტორის როლი კომპანიის აქტივების ინვენტარიზაციისა და შემდგომ პროცესებში.
  • რა გავლენა აქვს ინვენტარიზაციას აუდიტორის მოსაზრებაზე?

 

რისთვის გვჭირდება ინვენტარიზაცია?

კომპანიის საბუღალტრო პროგრამაში სისტემატიურად აღირიცხება ნედლეულისა და საქონლის შეძენა, მარაგების ტრანსფორმაცია და მათი ჩამოწერა (მ.შ. რეალიზაციის შემდეგ). დროის ნებისმიერ მომენტში პროგრამა აჩვენებს მიმდინარე ნაშთს: რა რაოდენობისა და ღირებულების ნედლეული თუ მზა პროდუქცია უნდა ინახებოდეს კომპანიაში. თუ ყველაფერი ზუსტად და სრულადაა აღრიცხული – საბუღალტრო პროგრამის მონაცემები და კომპანიის მფლობელობაში რეალურად არსებული მარაგები ერთმანეთს ზუსტად უნდა ედრებოდეს.

ძირითადი საშუალებები (მაგ, შენობები, დანადგარები და გრძელვადიანი მატერიალური თუ არამეტრიალური აქტივები) აღირიცხება მათი შეძენის მომენტისთვის და ჩამოიწერება მათი ექსპლუატაციიდან / მფლობელობიდან გასვლის მომენტისთვის. ბალანსზე თავდაპირველი აყვანის მომენტიდან მათი ჩამოწერის თარიღამდე ძირითად საშუალებებს ერიცხებათ ცვეთა ან ამორტიზაცია, რის შედეგადაც მათი ღირებულება პერიოდულად / ეტაპობრივად მცირდება. საბუღალტრო პროგრამაში ძირითადი საშუალებებიც მიმდინარე მომენტის ღირებულებით უნდა იყოს აღრიცხული, ანუ ცვეთისა და/ამ ამორტიზაციის გათვალისწინებით. ბუნებრივია, აუცილებელია, რომ PPE-ის რაოდენობა და მახასიათებლები ზუსტად იყოს დაფიქსირებული.

ხშირია შემთხვევები, როდესაც კომპანიაში რეალურად არსებული მარაგებისა ან/და ძირითადი საშუალებების რაოდენობა და ღირებულება განსხვავდება საბუღალტრო ბაზაში დაფიქირებული შესაბამისი სიდიდეებისგან. თავს იჩენს ხოლმე როგორც დანაკლისი (ანუ სახეზე ნაკლები [ღირებულების] მარაგი ან ძირითადი საშუალებაა, ვიდრე ბუღალტრულ პროგრამაში ჩანს), ასევე ზედმეტობა (ანუ სახეზე მეტი [ღირებულების] მარაგი ან ძირითადი საშუალებაა, ვიდრე ბუღალტრულ პროგრამაში ჩანს).

აღნიშნული ცდომილებების მინიმიზაციისთვის და გამოსწორებისთვის რეკომენდირებულია, ფირმამ რეგულარულად ჩაატაროს ინვენტარიზაცია – დაათვალიეროს & გადათვალოს რეალურად არსებული აქტივები და დარწმუნდეს მათ ვარგისიანობასა & გამოყენებადობაში. სასურველია, ამ პროცესს დაესწროს აუდიტორი.

 

დანაკლისისა და ზედმეტობის ძირითადი გამომწვევი მიზეზები

ბუღალტრულ ბაზასა და რეალობას შორის ცდომილება შეიძლება, რამდენიმე მიზეზით იყოს გამოწვეული:

  1. შეცდომები ბუღალტრულ გატარებებში;
  2. აქტივის დაზიანება ან/და განადგურება ისე, რომ ეს არ აღრიცხულა ბაზაში;
  3. დატაცება (ქურდობა);
  4. მომწოდებლების მიერ დაშვებული შეცდომები ან ფირმის შეცდომაში შეყვანის მცდელობა;
  5. არარეგისტრირებული რეალიზაცია (საქონელი / აქტივი გაიყიდა, მაგრამ არ მოხდა მისი ჩამოწერა).

ზემოთ ჩამოთვლილთაგან ნებისმიერ შემთხვევაში ფირმა დგება ორმაგი რისკის წინაშე: (ა) არასწორი აღრიცხვა შეიძლება, გახდეს მცდარი გადაწყვეტილებების მიღების განმაპირობებელი და (ბ) საგადასახადო ორგანოს (შემოსავლების სამსახურს) შეუძლია, საქონლის დანაკლისი ჩათვალოს არარეგისტრირებულ რეალიზაციად და შესაბამისი გადასახადები / სანქციები დააკისროს ფირმას.

 

რისი ინვენტარიზაცია ტარდება ყველაზე ხშირად?

კომპანიის მფლობელობაში არსებული აქტივებიდან ყველაზე ხშირად ინვენტარიზაციას  ექვემდებარება ათი კატეგორია:

  1. ნედლეული;
  2. მზა პროდუქცია;
  3. დანადგარები;
  4. ავტოტრანსპორტი;
  5. მიწა და შენობა-ნაგებობები;
  6. ავეჯი;
  7. საოფისე ინვენტარი;
  8. ხელის ინსტრუმენტები;
  9. მოვლა-პატრონობის, შეკეთებისა და საოპერაციო მოწყობილობები;
  10. სპეციალური დანიშნულების მოწყობილობები.

 

ვინ ატარებს ინვენტარიზაციას?

ინვენტარიზაციის ჩატარება თავად კომპანიის პასუხისმგებლბაა, არა – აუდიტორის. აუდიტორული ფირმა შეიძლება, ინვენტარიზაციის ჩატარების ინიციატივით გამოვიდეს და დაესწროს მას, მაგრამ აქტივების დათვალიერება და ფაქტობრივად არსებული ნივთებისა და არამატერიალური დოვლათის დაფიქსირება, აღრიცხვა და საბუღალტრო ბაზასთან შედარება კომპანიამ უნდა უზრუნველყოს. ამ პროცესში, როგორც წესი, ჩართული არიან საწყობის მენეჯერი, წარმოების მენეჯერი, მთავარი ბუღალტერი, ფინანსების მენეჯერი, შიდა აუდიტორი, IT მენეჯერი და მთავარი საოპერაციო ოფიცერი (COO). ხშირ შემთხვევაში იქმნება მუდმივმოქმედი ან სპეციალური საინვენტარიზაციო კომისია, რომელიც აღწერის დასრულების შემდეგ გამოსცემს ინვენტარიზაციი აქტს. ინვენტარიზაციაზე დასწრება აუდიტორს სჭირდება იმისთვის, რომ დარწმუნდეს: პროცესი ჩატარდა დადგენილი წესების შესაბამისად და ადგილი არ ჰქონია მონაცემების დამახინჯებას.

 

აუდიტორის როლი კომპანიის აქტივების ინვენტარიზაციისა და შემდგომ პროცესებში

დამკვეთი კომპანიის აქტივების ინვენტარიზაციის დროს აუდიტორი დამკვირვებლის ფუნქციებს ასრულებს. იგი უფლებამოსილია, შერჩევით გადაამოწმოს, რამდენად კვალიფიციურად სრულდება დათვალიერება და გადათვლა. აუდიტორულ ფირმას შეუძლია, დამკვეთისგან მოითხოვოს ინვენტარიზაციის პროცედურების გადახედვა / შეცვლა, თუ ისინი არ შეესაბამება დასახული მიზნის მიღწევას.

კომპანიის მიერ ჩატარებული ინვენტარიზაციის შემდგომ აუდიტორულმა ფირმა უფლებამოსილია, ფინანსური აუდიტის ფარგლებში დამოუკიდებლად გადაამოწმოს აქტივების შესახებ დაშვებები / მტკიცებები (assertions):

  • არსებობა (აქტივი რეალურად არსებობს);
  • სისრულე (არ არის გამოტოვებული არც ერთი აქტივი);
  • უფლებები და ვალდებულებები (კომპანია რეალურად ფლობს აქტივებს);
  • სისწორე, შეფასება და მიკუთვნება (აქტივების ღირებულება განსაზღვრულია შესაფერისად);
  • დროში გამიჯვნა (აქტივებთან დაკავშირებული ოპერაციები და მოვლენები აღრიცხულია სათანადო საანგარიშგებო პერიოდში);
  • კლასიფიკაცია (აქტივებთან დაკავშირებული ოპერაციები და მოვლენები აღრიცხულია სათანადო ანგარიშებში);
  • წარდგენა (ოპერაციები და მოვლენები სათანადოდ არის აგრეგირებული, ან გამიჯნული და ნათლად & გასაგებად აღწერილი).

იმ შემთხვევაში, როდესაც აუდიტორი დაასკვნის, რომ ზემოთ ჩამოთვლილი მტკიცებებიდან (დაშვებებიდან) თუნდაც რომელიმე ერთი არაა ფაქტობრივად დადასტურებული – მან უნდა შეაფასოს შესაძლო გავლენა ფინანსურ ანგარიშგებაზე და მიმართოს კომპანიის მენეჯმენტს ან ზედამხედველობაზე პასუხისმგებელ პირებს.

 

რა გავლენა აქვს ინვენტარიზაციას აუდიტორის მოსაზრებაზე?

როდესაც აუდიტორი აღმოაჩენს ინვენტარიზაციის პროცესში ან მის შედეგებში დაშვებულ არსებით ხარვეზებს, ხოლო კომპანიის მენეჯმენტი უარს იტყვის მათ გამოსწორებაზე – აუდიტორი ახდენს მოსაზრების მოდიფიცირებას. ეს ნიშნავს, რომ აუდიტორი / აუდიტორული ფირმა სრულად არ ადასტურებს კომპანიის ფინანსურ ანგარიშგებას. თუ ხარვეზების გავლენა ფინანსურ ანგარიშგებაზე არსებითია, მაგრამ არაყოვლისმომცველი – აუდიტორი გამოთქვამს პირობით მოსაზრებას, ხოლო თუ არსებითიცაა და ყოვლისმომცველიც – უარყოფით მოსაზრებას. პირობითი მოსაზრება გულისხმობს, რომ პრობლემური საკითხის (მაგ, ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი დანაკლისების) გარდა ფინანსურ ანგარიშგებას აუდიტორი ეთანხმება, ხოლო უარყოფითი მოსაზრება – ფინანსური ანგარიშგება არ ასახავს რეალობას.

შესაძლოა, ინვენტარიზაციის დროს კომპანიის მიერ დაშვებული შეცდომები არ იყოს არსებითი მნიშვნელობის და შესაბამისად, არ წარმოშობდეს აუდიტორის მოსაზრების მოდიფიცირების აუცილებლობას, მაგრამ მათი უყურადღებოდ დატოვება არ იქნებოდა უპრიანი – ასეთ შემთხვევებში აუდიტორულ დასკვნაში იქმნება „მნიშვნელვან გარემოებათა ან სხვა გარემოებათა აბზაცი“. ამ აბზაცში უნდა აღიწეროს საკითხი, რათა რეპორტის წამკითხველი იყოს ინფორმირებული და იქვე მიეთითოს, რომ განხილული საკითხი არ გამხდარა მოსაზრების მოდიფიცირების საფუძველი.

გაზიარება: