ბლოგი

ჩვენ გამოვხატავთ აზრს თქვენთვის საინტერესო საკითხებზე

სარჩევი

რატომ შეიძლება აუდიტორმა გამოთქვას პირობითი მოსაზრება ფინანსურ ანგარიშგებაზე?

ფინანსური აუდიტორის პირობითი მოსაზრება

აუდიტორული ფირმის გუნდი გარიგების პარტნიორის ხელმძღვანელობით ამოწმებს დამკვეთის (სუბიექტის) ფინანსურ ანგარიშგებას, აღრიცხვისა & კონტროლის სისტემებსა და თანმდევ ინფორმაციას, რათა გამოთქვას მოსაზრება, რამდენად ასახავს კომპანიის მიერ მომზადებული ფინანსური რეპორტები რეალობას (როგორც წესი გასული პერიოდის ბოლო თარიღისთვის სრულად, ხოლო მიმდინარე პერიოდისთვის – ნაწილობრივ).

აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტი (ასს) 700 აუდიტორის მიზნებს განსაზღვრავს სულ ორი პუნქტით:

  1.       ფინანსური ანგარიშგების შესახებ მოსაზრების ჩამოყალიბება მოპოვებული აუდიტორული მტკიცებულებების მიხედვით გამოტანილი დასკვნების შეფასების საფუძველზე;
  2.       ამ მოსაზრების ნათლად და გარკვევით გამოხატვა წერილობითი ანგარიშის (დასკვნის) მეშვეობით.

დამკვეთი კომპანიის შესწავლის შედეგად აუდიტორი თუ დაასკვნის, რომ ფინანსური ანგარიშგება, ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, სუბიექტმა ფინანსური ანგარიშგების წარდგენის სათანადო საფუძვლების შესაბამისად მოამზადა (ანუ ანგარიშგება რეალობას ასახავს) – მან (აუდიტორმა) უნდა გამოთქვას არამოდიფიცირებული მოსაზრება. ასეთი – ე.წ. „სუფთა“ – დასკვნა გაიცემა, როდესაც აუდიტორს [აღ]არ გააჩნია სერიოზული პასუხგაუცემელი კითხვები შემოწმებული სუბიექტის მიმართ და ფინანსურ ანგარიშგებას ადასტურებს მყარი მტკიცებულებების საფუძველზე.

 

მოსაზრების მოდიფიცირება

აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტი (ასს) 705 განსაზღვრავს მოსაზრების მოდიფიცირების წინაპირობებს. როდესაც აუდიტორს ასს 700-ის მიხედვით არ შეუძლია არამოდიფიცირებული მოსაზრების გამოთქმა, მას რჩება სამი ვარიანტი მოსაზრების მოდიფიცირებისთვის:

  1.       პირობითი მოსაზრების (qualified opinion) გამოთქმა;
  2.       უარყოფითი მოსაზრება (adverse opinion) და
  3.       უარი მოსაზრების გამოთქმაზე (disclaimer of opinion).

 

 

პირობითი მოსაზრების საფუძვლები

აუდიტორმა/აუდიტორიულმა კომპანიამ პირობითი მოსაზრება უნდა გამოხატოს, როდესაც:

ა) მოიპოვებს საკმარის და შესაფერის აუდიტის მტკიცებულებებს, მაგრამ დაასკვნის, რომ უზუსტობები, ცალ-ცალკე ან ერთობლივად, ფინანსური ანგარიშგებისათვის არსებითია, მაგრამ არა ყოვლისმომცველი; ან

ბ) არ შეუძლია საკმარისი და შესაფერისი აუდიტის მტკიცებულებების მოპოვება, რომლებსაც დაეყრდნობა მისი მოსაზრება, მაგრამ დაასკვნის, რომ აღმოუჩენელი უზუსტობების შესაძლო გავლენა ფინანსურ ანგარიშგებაზე შეიძლება, იყოს არსებითი, მაგრამ არა ყოვლისმომცველი.

ანუ ფინანსურ ანგარიშგებაში აღმოჩენილი ან შესაძლო უზუსტობები – თუ ისინი არსებითია, მაგრამ არა ყოვლისმომცველი – უნდა გახდეს პირობითი მოსაზრების საფუძველი.

პირობითი მოსაზრების გამოთქმის ხუთი ყველაზე გავრცელებული საფუძველი შემდეგია:

  1.       აქტივების არასწორი ღირებულებით აღრიცხვა;
  2.       შეცდომები შემოსავლის აღიარებისას;
  3.       აღრიცხვა-ანგარიშგების შეუსაბამობა ბუღალტრული აღრიცხვის და ფინანსური ანგარიშგების მოქმედ სტანდარტებთან;
  4.       დანახარჯების კლასიფიკაციის წესის დარღვევა;
  5.       შეცდომები ფინანსური ინფორმაციის კონსოლიდაციისას;

 

 

აქტივების არასწორი ღირებულებით აღრიცხვის გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს:

ა) ბაზარზე ფასების ცვლილება, რის გამოც კომპანიის აქტივი აღარ ღირს იმდენი, რამდენიც ცოტა ხნის წინ ღირდა;

ბ) აქტივის გაუთვალისწინებელი გაუფასურება, რაც შეიძლება, გამოწვეული იყოს კონკურენტების მიერ ძირითადი საშუალებების გაუმჯობესებული ანალოგების გამოყენებით;

გ) ცვეთის ან/და ამორტიზაციის ხარჯის არასწორი დარიცხვა;

დ) არამატერიალური აქტივების სამართლიანი ღირებულების განსაზღვრასთან დაკავშირებული სირთულეები.

 

შემოსავლების აღიარებისას დაშვებული ყველაზე გავრცელებული შეცდომებია:

ა) შემოსავლის გენერირების არასწორი პერიოდის განსაზღვრა: საბოლოო ან შუალედური რეალიზაციის თარიღის უზუსტობა;

ბ) რეალიზებული პროდუქტის ფასის განისაზღვრელობა, რომელიც შეიძლება გამოწვეული იყოს ფასდაკლებებით, რეტრო-ბონუსებით, ბონუსებით ან/და საჯარიმო სანქციებით;

გ) შეცდომა კლასიფიკაციაში „საწარმო თუ აგენტი“. შემოსავლის სწორი აღიარებისთვის აუცილებელია, აგენტი გავმიჯნოთ საწარმოსგან.

დ) კლიენტებთან გაფორმებულ ხელშეკრულებებში შეტანილი ცვლილებების გაუთვალისწინებლობა ან გვიან გათვალიწინება.

 

აღირცხვა-ანგარიშგების შეუსაბამობა ბუღალტრული აღრიცხვის და ფინანსური ანგარიშგების მოქმედ სტანდარტებთან ყველაზე ხშირად გამოიხატება შემდეგში:

ა) დანახარჯების არასწორი აღრიცხვა – მაგ: კაპიტალიზირებადი დანახარჯების გატარება მიმდინარე დანახარჯებად;

ბ) უცხოურ ვალუტაში განხორციელებული ტრანზაქციების არასწორი [თარიღით] გაცვლითი კურსით ასახვა ეროვნულ ვალუტაში;

გ) შეცდომები სააღრიცხვო დაშვებებში, როგორიცაა მაგალითად, აქტივების გამოყენების / სასარგებლო ვადა, ცვეთის პერიოდი & განაკვეთი, დებიტორული ვალდებულებების აღიარება/ჩამოწერა და ფინანსური ინსტრუმენტების სამართილიანი ღირებულების დაუთვლელობა.

დ) პროექტის დანახარჯებისა და შემოსავლების გატარებების დროში აცდენა.

 

დანახარჯების კლასიფიკაციის წესის დარღვევის გავრცელებული მიზეზებია:

ა) თვითღირებულებასა და საოპერაციო დანახარჯებს შორის ზღვარის ბუნდოვანობა;

ბ) კომპლექსური ტრანზაქციების აღრიცხვის სირთულეები; მაგ: მრავალკომპონენტიანი და ეტაპობრივად განხორციელებული სამეურნეო ოპერაციების კლასიფიცირება;

გ) დამკვეთებთან გაფორმებული ხელშეკრულებების არსის და დეტალების არასწორად გაგება;

დ) გადასახადების შემცირების მიზნით რიცხვებით მანიპულირება.

 

ფინანსური ინფორმაციის კონსოლიდაციისას დაშვებული შეცდომები ხშირად განპირობებულია შემდეგი გარემოებებით:

ა) ჯგუფში შემავალი კომპანიების მესაკუთრეთა რთული სტრუქტურა;

ბ) ერთმანეთთან შეუთავსებელი სააღრიცხვო სისტემები;

გ) გუდვილის და გაუფასურების აღრიცხვის თავისებურებები (თავს განსაკუთრებით იჩენს შერწყმისა და შეძენის დასრულებისას).

დ) ოპერაციები ჯგუფში შემავალ კომპანიებს შორის და transfer pricing-ის მეთოდოლოგიის გაუთვალისწინებლობა.

 

არსებითი უზუსტობა ან მტკიცებულებების დეფიციტი

როდესაც აუდიტორი პირობით მოსაზრებას გამოთქვამს ფინანსურ ანგარიშგებაში არსებული არსებითი უზუსტობის გამო, აუდიტორმა უნდა განაცხადოს, რომ, აუდიტორის აზრით, გარდა „პირობითი მოსაზრების საფუძველი“ ნაწილში აღწერილი საკითხ(ებ)ის გავლენისა:

„თანდართული ფინანსური ანგარიშგება, ყველა არსებითი ასპექტის გათვალისწინებით, სამართლიანად ასახავს [ფინანსური ანგარიშგების წარდგენის სათანადო საფუძვლები]-ის შესაბამისად – როდესაც დასკვნას იძლევა სამართლიანი წარდგენის საფუძვლების შესაბამისად მომზადებულ ფინანსურ ანგარიშგებაზე.“

თუ მოსაზრების მოდიფიცირების აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ აუდიტორმა ვერ შეძლო საკმარისი და შესაფერისი ფინანსური აუდიტის მტკიცებულებების მოპოვება, აუდიტორმა მოდიფიცირებული მოსაზრებისათვის უნდა გამოიყენოს შესაბამისი ფრაზა „გარდა ამ საკითხ(ებ)ის შესაძლო გავლენისა …“

აუდიტორი ვალდებულია დაააბუთოს, თუ რატომ მოახდინა მოსაზრების მოდიფიცირება. დასკვნაში ამ ბლოკს ჰქვია „პირობითი მოსაზრების საფუძველი.“

აუდიტორის მიერ უარყოფითი მოსაზრების გამოთქმისა და მოსაზრების გამოთქმაზე უარის თქმის წინაპირობებს განვიხილავთ  შემდგომ ბლოგებში.

 

ალექსანდრე მარგიშვილი

მმართველი პარტნიორი

ქუდოს ჯორჯია

გაზიარება: